मी तो बाहुले साईखड्याचे ।आधारे नाचे सूत्राच्या ।

                                                                        

श्रीसाईसच्चरित आणि हेमाडपंत - सदगुरुंच्या चरणीं पराकोटीची लीनता, विनम्रता कशी धारण करावी, अनन्य शरणागती म्हणजे काय ह्याचे मूर्तिमंत उदाहरण म्हणजे हेमाडपंत ! साईनाथांना आपला सदगुरु मानल्यावर हेमाडपंतानी आपले स्वत:चे नाव , स्वत:ची ओळख देखिल पुसून टाकली व माझ्या सदगुरुंनी , माझ्या साईनाथांनी मला बहल केलेले नामच माझे खरे नाव आहे , ह्याच भावनेने आजीवन मिरविले देखिल, जरी साईनाथांनी उपहासात्मक शब्दांत ते उच्चारले होते तरी !

खरोखरीच हेमाडपंतासारख्या महान भक्ताचा जीवनप्रवास अभ्यासताना हीच खूणगाठ मनाशी घट्ट बांधली जाते की जे ते वदले तेच ते आजीवन जगले. सदगुरु साईनाथांना अनन्यभावाने शरण जाऊन त्यांनी एकच मागितले की आजन्म तुझी सेवा घडू दे, मला फक्त आणि फक्त, केवळ तुझ्या चरणांचा दास ह्याच भूमिकेत जगायचे आहे आणि जोवरी माझ्या ह्या देहात श्वास आहे तोवरी हे तुझे तूच करवून घे आणि मला उदास करू नकोस. तू मला दिलेले तुझे निजकार्य तूच माझ्याकडून करवून घे, साधून घे !! केवढी ही पराकोटीची लीनता !!! म्हणजेच माझा सर्व अंहकार, मीपणा लयाला जाऊ दे, जर मी तुझ्या चरणांचा दास स्वत:ला म्हणवितो तर तुझे कार्य पण मी करेन एवढाही अंहकाराचा लवलेश माझ्या जीवनात राहता कामा नये. किती ही आटाटी!!!

हेमाडपंत अगदी पूर्णपणे ह्या “दासा”च्या भूमिकेत स्थिरावलेले दिसतात. त्यांनी बाबांनी दिलेले नामच अत्यंत प्रेमाने आणि अभिमानाने शेवटच्या श्वासापर्य़ंत मिरवले. कुठेही मान, सन्मान ,प्रसिद्धीची हाव उरी न बाळगतां ज्या क्षणी श्रीसाईसच्चरिताची शेवटची ओवी लिहिली गेली त्याच क्षणी आपली लेखणी आणि मस्तक म्हणजेच बुद्धीस्वातंत्र्य आणि कर्मस्वातंत्र्य दोन्ही श्रीसाईंच्या चरणी समर्पिते झाले.

माझे सदगुरु डॉ अनिरूध्द जोशी नेहमी प्रवचनांतून सांगतात की ही “त्या”च्या प्रेमाची वाट म्हणजे फक्त एकालाच वाव आहे , जागा आहे….

संत तुलसीदासांच्या शब्दांत सांगायचे तर ” प्रेम गली अति सांकरी , तेमा दुजा न समाय , तू है तो मैं नाही ”

आणि अगदी हेच आचरण हेमाडपंतानी अवलंबिले होते जणू काही, कोठेही अल्पशी ही जागा त्यांनी स्वत: करिता राखून ठेवलीच नव्हती,फक्त माझ्या साईंचाच मी होऊन राहणे म्हणजे काय हे शिकायला मिळते ते येथे श्रीसाईसच्चरितात… अगदी पत्येक शब्द अन शब्द साईंवरच्या प्रेमाने ओथंबून भरभरून वाहतो. हेमाडपंताच्या जीवनातील प्रत्येक क्षण आणि क्षण साईमय झालेला आढळतो. ३२व्या अध्याय़ातील एका ओवीत ते म्हणतात -
” हेमाड साईंसी शरण । अपूर्व हें कथानिरुपण । 
साईच स्वयें करी जैं आपण । माझें मीपण फिकें तैं ।। 
तोच या कथेचा निवेदिता । तोच वाचिता तोच परिसता । 
तोच लिहिता आणि लिहविता । अर्थबोधकताही तोच ।। 
साईच स्वये नटे ही कथा । तोच इये कथेची रुचिरता । 
तोच होई श्रोता वक्ता । स्वांनदभोक्ताही तोच ।।

कुठेही एवढ्या महान अपौरुषेय ग्रंथाचे कर्तृत्व हेमाडपंत स्वत:कडे घेत नाही.. सर्व काही माझे बाबा आणि फक्त बाबाच!!! हेमाडपंत म्हणतात ” मी तो बाहुले साईखड्याचे । आधारे नाचे सूत्राच्या ।
सुरुवातीला पेन्शन मिळाल्यावर अण्णा चिंचणीकरांनी हेमाडपंताना नोकरी मिळावी म्हणून अजीजी केली पण नोकरी काही काळापुरतीच लागली आणि गेली तदनंतर मात्र हेमाडपंतानी बाबांचे बोल =
करावी आतां माझी चाकरीं । सुख संसारी लाधेल । 
 हेच बोल उर्वरीत आयुष्यात उरी ठामपणे कवटाळलेले दिसतात.

अवघ्या ८ वर्षांच्या कारकीर्दीमध्ये हेमाडपंतानी जो हा देवयान पंथावरचा अफाट पल्ला पार पाडला तो केवळ साईंना अनन्यभावाने शरण जाऊनच !!!

संत तुकारामाचें “हेचि दान दे गा देवा । तुझा विसर न व्हावा । विसर न व्हावा तुझा । न लगे मुक्ती धनसंपदा । संत संग देई सदा ” हे ब्रीद आचरतच जणू हेमाडपंत जगले असे मला वाटते ज्यांमुळे कोठेही आपली पाऊलेच उमटू देखिल दिली नाही … देहची जेथे नाही आपुला । तो तयाच्या पायां वाहिला । मग काय अधिकार । तयाचिया चलनवलनाला आपुला ।। ह्या उक्तीची सत्यता दाविणार्‍या हेमाडपंताचा भाव अंशत:तरी मला धारण करता यावा अशी पिपासा मनी बळावते.

“एक विश्वास असावा पुरता कर्ता हर्ता गुरु ऐसा ” - साक्षात परमात्मा साईमुखीचे हे बोल - सदगुरुच्यां ठायी असलेला एकमेव विश्वास -म्हणजेच माझ्या जीवनाचा हाच सूत्रधार आहे, माझे संपूर्ण जीवन ह्याच्याच इच्छेने चालते. सदगुरु असो वा परमेश्वर असो वा देव असो , त्याला आपल्या जीवनाचा सूत्रधार मानले की जीवनाचे गणित अगदी सोपे होऊन जाते.  
 माझ्या सदगुरु डॉ अनिरूध्द जोशींनी लिहिलेल्या मातृवात्सल्य-उपनिषदात स्पष्टपणे हेच वारंवार बजावले आहे की ‘सगळंकाही फक्त विश्वासातच आहे’ Yes सगळं विश्वासातच आहे. सदगुरु बापू ह्या विश्वासाचे उदाहरण देताना Nikola Tesla ह्या महान शास्त्रज्ञ ह्याचे खडतर जीवनाविषयी सांगतात २७-०३-२०१४ च्या प्रवचनात की ह्याच Scientist च्या विरोधात सगळे उद्योगपती, राजकारणी, सायन्स area मधली माणसे उभी होती पण ह्याचं काही वाकडं झालं का? एक बिल्डिंग जळली तरीही हा खरोखर राखेतून फिनिक्स पक्षाप्रमाणे उभा राहिला. देवा मला मार्ग दाखव. त्याने देवाला कधीच कोसलं नाही, त्याने देवाला विचारलं नाही की, ‘शत्रुने बिल्डिंग जाळली तू ती जळू का दिलीस?’ अकरा महिन्यात तीन बिल्डिंग्ज्‌ उभ्या राहिल्यात. त्याने दिवे लावून सगळया राजकारण्यांना, उद्योगपतींना शरण आणलं. लोकं sympathy द्यायची तेव्हा तो म्हणायचा – “God is There!! God is Great !! Mother will take care.”

हेच ब्रीद हेमाडपंत ही सदैव उच्चारीत व त्यानुसारच वागत - मी तो बाहुले साईखड्याचे । आधारे नाचे सूत्राच्या ।

सदगुरुंनी श्रीसाईसच्चरितावरील हिंदी प्रवचनांत सांगितले  होते की self-confidence तेव्हाच वाढू शकतो जेव्हा self-esteem वाढतो पण माणसाकडे ही स्व:तला पारखण्याची म्हणजेच स्वत:ची capacity, competency , potency जाणण्याची क्षमता एकतर खूप कमी किंवा खूप अधिक असते , कारण self-esteem ही बुध्दीची गोष्ट आहे, आणि self-confidence ही मनाची गोष्ट आहे. जेव्हा माणूस स्वत:ची बुध्दी परमात्म्याच्या चरणांवर स्थिर करतो त्याला शरण जाऊन तेव्हा तो स्वत:ला चुकीच्या प्रश्र्नांच्या सहाय्याने चुकीच्या प्रकारे आजमावत नाही, कारण परमात्मा स्वत: त्यात हस्तक्षेप करून चुकीचे आवरण, अज्ञान दूर करतो आणि त्या त्या माणसाला त्याच्या योग्यतेची खरी जाणीव करवून देतो. आणि जेव्हा स्वत: परमात्माच self-esteem वाढवून देतो तेव्हा self-confidence वाढतो म्हणजेच automatically परमात्म्यावरचा आत्मविश्वासही वाढतोच.

श्रीसाईसच्चरितातील १४ व्या अध्यायात हीच गोष्ट रतनजींच्या कथेत स्पष्ट दिसते की ते दासगणूंनी साईबाबांविषयी सांगितलेल्या गोष्टींना खरे मानतात , आणि निशंक मनाने , कोणताही तर्क, कुतर्क वा संशय न घेता बाबांकडे जातात. तसे पहायला गेले तर त्या काळानुसार रतनजी हे पारशी धर्माचे ज्यात मानवी सदगुरुंना मानणे ह्याला खूप विरोध होतो. रतनजींना सुध्दा हा विरोध पत्करावा लागला असू शकतो. तसेच पैशाची मुबलकता, समृध्दी ह्याचा अंहकारही बाबांकडे जाण्यापासून रोखू शकत होता कारण बाबा तर एक लोकांच्या दारोदार फिरून भिक्षा मागून पोट भरणारे , मशिदीत रहाणारे , मुसलमान फकीर होते , त्या काळातील लोकांच्या मान्यतेनुसार… तरीही रतनजीच्या आड काही आले नाही कारण त्यांनी बाबांच्या चरणी दासगणूंच्या सांगण्याला प्रमाण मानून , त्यांना आपले आप्त मानून विश्वास धरला. रतनजींनी मी तो बाहुले साईखड्याचे हे सूत्र जीवनी स्विकारले म्हणूनच . हाच तो विश्वास , सदगुरुंच्या चरणीं अनन्य शरणागतीचा भाव  असावा , जो सर्वातून तारून नेतोच नेतो , अगदी १०८ % सत्य!  

माझे सदगुरु म्हणतात की विश्वास म्हणजे काय तर दिशा, अंतर कापण्याची क्षमता आणि मुख्य म्हणजे त्याची वेळ कधी चुकणार नाही ह्यालाच विश्वास म्हणतात.

बाबांनी रतनजींना फक्त “मनाची मुराद पुरवील अल्ला” हा आशीर्वाद दिला होता आणि कोठेही पुत्र होईल हे सुस्पष्ट आश्वासन दिले नाही तरी रतनजी आनंदनिर्भर मनाने परतले आणि योग्य काळ लोटल्यावर रतनजीच्या पत्नीस गर्भ राहिला व सुवेळी ती बाळंत होऊन पुत्ररत्नप्राप्ती झाली. त्यानंतरही १२ मुलांत केवळ ४ जिवंत राहिली तरी रतनजींचा विश्वास अढळच राहिला , हाच तो प्रतिदिनी वाढत जाणारा विश्वास म्हणजेच दृढ विश्वास म्हणजेच दृढ बुध्दी असावी जिचा नवस साईनाथ करायला सांगतात आणि वचनही देतात की अशा दृढ बुध्दी माझ्या ठायी करण्याच्या नवसाला माझी समाधीही पावेल. नवसास माझी पावेल समाधी धरा दृढ बुध्दी माझ्या ठायीं-
आता कोणी म्हणेल की हेमाडपंताच्या मनात पहिल्यांदा विकल्प आला होताच ना ? हो विकल्प आला होता हे सत्य आहे तरी देखिल आपण पाहतो, वाचतो श्रीसाईसच्चरितात की कायम सावध राहणार्‍या हेमाडपंताना त्याची निरर्थकता जाणवली नानांच्या आग्रहामुळे आणि त्यांनी साईंना भेटायला जायचे निश्चीत करताच, स्वत: साईनाथांनीच त्यांना उर्वरीत आयुष्यात अखंडपणे पाठीशी उभ्या राहणार्‍या छत्राची-सदगुरुची छाया मिळवून दिली.
        येथे हेमाडपंतांची बाबांशी प्रथमच भेट- धूळभेट झाल्यावरही ही सभानता म्हणजेच कायम सावध राहायचा गुण प्रकर्षाने जाणवून दिला - आनंदाच्या परमोच्च अवस्थेतही हेमाडपंत आपल्या मित्रांची (काकासाहेब दीक्षित व नानासाहेब चांदोरकर) आठवण काढतात आणि कृतज्ञता व्यक्त करतात. बापूंनी शिकवेलीली हीच ती अंबज्ञता असावी, असे वाटते. आपल्या आयुष्यात फक्त सदगुरु साईनाथांच्या कृपेनेच आणि मित्रांच्या आग्रहामुळे आपल्याला सदगुरुप्राप्ती झाली ह्याचे सदैव स्मरणही ठेवतात आणि संकल्प-विकल्पात्मक मनाच्या आहारी जाऊन सर्वसामान्य माणसाने चुकू नये ह्यासाठी श्रीसाईसच्चरित ग्रंथात वारंवार आठवही देतात – २६व्या अध्यायांत हेमाडपंत कळवळून सांगतात –
म्हणवूनि प्रार्थूं कीं बाबांप्रत । करावी बुद्धी अंतरासक्त । नित्यानित्यविवेकयुक्त । वैराग्य्ररत मज करीं ।। मी तो सदा अविवेकी मूढ । आहें अविद्याव्यवधाननिगूढ । बुद्धि सर्वदा कुतर्कारूढ । तेणेंचि हें गूढ पडलें मज ।। गुरुवेदान्तवचनीं भरंवसा ।ठेवीन मी अढळ ऐसा । करीं मन जैसा आरसा । निजबोध ठसा प्रगटेल ।। वरी सदगुरो साईसमर्था । करवीं या ज्ञानाची अन्वर्थता। विनाअनुभव वाचाविग्लापनता । काय परमार्था साधील ।। म्हणोनि बाबा आपुल्या प्रभावें । हें ञान अंगें अनुभवावें। सहज सायुज्य पद पावावें । दान हें द्यावें कृपेनें ।। तदर्थ देवा सदगुरुसाई । देहाहंता वाहतों पायीं । आतां येथून तुझें तूं पाहीं । मीपण नाहींच मजमाजीं ।। घेंई माझा देहाभिमान । नलगे सुखदु:खाची जाण । इच्छेनुसार निजसूत्रा चालन । देऊनि मन्मन आवरीं।। अथवा माझें जें मीपण। तेंचि स्वयें तूं होऊनि आपण । घेईं सुखदु:खाचें भोक्तेपण । नको मज विवंचन त्याचें ।। जय जयाजी पूर्णकामा। जडो तुझियाठायीं प्रेमा। मन हें चंचल मंगलधामा । पावो उपरमा तव पायीं ।। तुजवांचूनि दुजा कोण । सांगेल आम्हांस हितवचन । करील आमुचें दु:खनिरसन। समाधान मनाचें ।।

माझे सदगुरु म्हणतात आयुष्याला दिशा द्यायची असेल, तर विचारांना शिस्त हवी. शिस्तबद्ध विचार करण्याची सवय स्वतःला लावून घ्यायची. त्याने आपलं आयुष्य बदलतं. हेमाडपंताच्यामध्ये ही विचारांची सुसूत्रता अथवा शिस्तबद्ध विचार करण्याची सवय होती म्हणूनच गहू दळण्याची कथा फक्त आश्चर्याने चमत्कार म्हणून न पाहता वा दुर्लक्ष करता त्यांनी त्यामागील बाबांचा मूळ उद्देश , हेतू , कारण जाणून घेतले आणि श्रीसाईसच्चरिताचा उगम झाला.

बाबांच्या अगाध लीलांना पाहता माझ्या मनाला जणू काही ह्या बाबांच्या लीला , गोष्टी गोळा कराव्या आणि ज्या कोणाला माझ्या बाबांचे प्रत्यक्ष दर्शन होणार नाही, त्यांना नयनसुखाची तृप्ती लाधून ते निवणार नाहीत, त्यांना कमीत कमी बाबांच्या कथा श्रवण करून , वाचून त्यांचे माहात्म्य कळेल आणि पुण्य़ही पदरी पडेल ह्या महान उदात्त हेतुने त्यांनी हे महत्कार्य करण्याची इच्छा मनीं धरली आणि बाबांच्याच कृपेने ती फलद्रूपही झाली. तरी देखिल ह्याही गोष्टीची सावधनता सदैव बाळगली आणि सदैव प्रत्येक अध्यायांत ह्या महान ग्रंथाचा फक्त आणि फक्त माझा सदगुरु साईनाथच कर्ता असल्याचे आणि संतसज्जनांच्या प्रेरणेनेच हा ग्रंथ लिहिला गेल्याचे नमूद केले.

स्वत:च्या अंहकारापोटी सदगुरुंना शरण न जाण्याची मोठी चूक आपण बरेच वेळा करतो आणि सदगुरुंच्या सहवासाच्या महत्भाग्यापासून वंचित होतात , हेमाडपंत आपल्याला ह्या धोक्यांपासून सावध करण्यासाठीच “श्रीसाईसच्चरित” ह्या महान अपौरुषेय ग्रंथाची विरचना करतात आणि गुरुनाम, गुरुमंत्र, गुरुगृहवास, गुरुकृपा, गुरुचरण पायस, गुरुसहवास ह्या महत्प्रयासांनी प्राप्य गोष्टींना करतलकआमलकासमान (तळहातातील आवळ्यासमान सोपे करुन) सुपुर्द करतात.म्हणजेच मानवी रुपातील साकार सगुण सदगुरुंना नाकारण्याच्या परंपरेच्या भाग बनण्याच्या अनर्थापासूनही सावध करतात असे मला प्रामाणिकपणे वाटते.

एवढेच नव्हे तर ग्रंथाची अवतरणिका लिहिण्याचे तर दूरच पण ग्रंथ पूर्णतेनंतरही ते क्षणभरही विभक्त न राहता साईंचरणी लीन झाले. किती ही पराकोटीची शारण्यता की जे बोलले तेच सत्यातही प्रकटले –
मी तो केवळ पायांचा दास । नका करू मजला उदास । 
जोवरी ह्या देहीं श्वास । निजकार्यासी साधूनि घ्या ।।
हे माझ्या लाडक्या सदगुरुराया , हे माझ्या लाडक्या प्रेमळ पित्या …अशीच अंबज्ञता माझ्याही जीवनीं तुझ्याच कृपेने प्रकटो …
जीवनी माझ्या बा अनिरुद्धा श्वासासंगे येत राहा । जीवनी माझ्या बा अनिरुद्धा श्वासासंगे येत राहा।
नको मजला कुठेही जाणे । नको मजला दुसरे येणे । तुझीच पिपासा जीवनी असणें ।
असे घर तू बांधशील ना ? घर बांधाया येत राहा ।।
जीवनी माझ्या बा अनिरुद्धा श्वासासंगे येत राहा । जीवनी माझ्या बा अनिरुद्धा श्वासासंगे येत राहा ।

श्रीसाईसच्चरित  वाचता वाचता  हेमाडपंताचा हा ध्यास जीवनी उतरो - हीच आज पितृदिनी माझ्या प्रेमळ पित्याच्या सदगुरुच्यां चरणीं भाव सुमनांजली -माझ्या मनीची आर्तता -
मी तो बाहुले साईखड्याचे ।आधारे नाचे सूत्राच्या ।

अमेरिका , इराण, अणुकरार आणि कॉन्डोलिझा राईस !!!

दैनिक प्रत्यक्षच्या दिनांक ३ मे २०१८च्या तिसरे महायुध्द ह्या सदराखालील एका बातमीने विशेष लक्ष वेधून घेतले ! त्या बातमीचे शीर्षकही त्याचे आगळेपण स्पष्टपणे आणि प्रभावीरीत्या मांडण्यास पुरेपूर समर्थ होते. 

अमेरिकेने इराणबरोबरील अणुकरारातून माघार घेतल्याने जगबुडी होणार नाही - कॉन्डोलिझा राईस यांच्याकडून राष्ट्राध्यक्ष ट्र्म्प यांच्या भूमिकेचे समर्थन. 

ह्या बातमीचे शीर्षकच अमेरीका व इराणच्या अणुकराराचे जागतिक पातळीवरील महत्त्व अधोरेखित करत आहे. कोणत्याही गोष्टीतून महाभयंकर, प्रलंयकारी विध्वंस होऊन सर्वच पातळ्यांवर अतोनात नुकसान होऊन त्यातून विश्वसंहार , जागतिक संहार उद्भवू शकतो तेव्हाच बहुतांशी जगबुडीशी  त्याचे नाते जोडले जात असावे असे वाटते.. अर्थातच अमेरीकेने इराणबरोबरील अणुकरारातून माघार घेतल्यास असाच पराकोटीचा नरसंहार, अगणित वित्तहानी आणि अपरिमीत नुकसान ह्यांना सामोरे लागेल असे स्पष्ट संकेत विवीध पातळ्यांवरून विवीध देश सातत्याने देत असल्यामुळेच हे अस्मानी सुलतानी संकट असल्याचे चित्र उभे केले जात आहे . ते कसे ह्याचा दैनिक प्रत्यक्षच्या बातम्यांद्वारे आढावा घेण्याचा प्रयत्न केला असता आढळले -

एकीकडे दैनिक प्रत्यक्षच्या दिनांक ३० एप्रिल २०१८ च्या बातमीनुसार इस्त्रायलमधील फ्रान्सच्या राजदूत - ’हेलन ली गाल ’ यांनी इशारा दिला आहे की - अमेरिकेने  इराण बरोबरील अणुकरारातून माघार घेतली तर त्याचे भयंकर परिणाम होतील . यानंतर इराणही अणुकरार तोडून अण्वस्त्रे मिळविण्यासाठी प्रयत्न सुरु करील . म्हणूनच अणुकरार मोडला तर युध्द पेटण्याची दाट शक्यता आहे व खामेनी अणवस्त्रनिर्मितीचे आदेश देतील असेही त्यांनी बजावले होते. फ्रान्सच्या राष्ट्राध्यक्ष मॅक्रॉन ह्यांनी देखिल अमेरिकेने अणुकरारातून बाहेर पडण्याच्या केलेल्या तयारीबाबत गंभीर चिंता व्यक्त केली होती. 

इराणबरोबरील अणुकरार निर्दोष नाही, हे मान्य करूनही जर्मनीच्या चॅंसेलर मर्केल हा अणुकरार वाचविण्यासाठी प्रयत्न करीत आहेत. त्याच बरोबरीने युरोपातले प्रमुख देशही हा अणुकरार वाचविण्यासाठी जोरदार पप्रयत्न करीत आहेत. 

खामेनी यांचे सल्लागार अली अकबर विलायती ह्यांनी ट्रम्प यांनी अणुअकरारातून माघार घेतल्यास त्याला सडेतोड प्रत्युत्तर दिले जाईल अशी धमकी दिली होती तर खामेनी ह्यांचे सहाय्यक मानले जाणार्‍या ’रिव्होल्युशनरी गार्डस्’ चे ब्रिगेडियर जनरल हुसैन सलामी यांनी इराण पुढच्या २५ वर्षांमध्ये अमेरिकेला जमीनदोस्त करील आणि  इस्त्रायलला जगाच्या नकाशावरून पुसून टाकील अशी  धमकी दिली होती.    

दुसरीकडे इराणचे राष्ट्राध्यक्ष हसन रोहानी यांनी अणुकरारातून बाहेर पडल्यानंतर इराण दोन दिवसांत २०% संवर्धित युरेनियम मिळविल असा इशारा काही दिवसांपूर्वी दिला होता. संवर्धित युरेनियमचा साठी वाढविण्याइतके प्रगत तंत्रज्ञान इराणकडे असल्याचे सांगून राष्ट्राध्यक्ष रोहानी यांनी अण्वस्त्रनिर्मितीचे संकेत दिल्याचे चित्र दिसत आहे. 

हे एवढ्यावर थांबत नाही तर  इराणचे परराष्ट्रमंत्री जावेद झरीफ संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या बैठकीसाठी खुद्द अमेरिकेत दाखल झाले असताना देखिल त्यांनी इराणला अणुबॉम्ब नको आहे पण अमेरिकेने अणुकरारातून माघार घेतल्यास वा बाहेर पडण्याचा निर्णय घेतल्यास इराणसमोर अनेक पर्याय उपलब्ध आहेत . अमेरिकेच्या माघारीनंतर इराणची प्रतिक्रिया सगळ्यांसाठीच अस्वस्थ करणारी असेल व इराण पुन्हा एकदा ’न्युक्लिअर एनरिचमेंट ’ ची प्रक्रिया सुरु करेल असा   लक्ष वेधून घेणारा  सज्जड इशारा उघड उघड दिला आहे ही बाब दुर्लक्षित करून चालणारी नाही.  
अशा ह्या बहुचर्चित अणुकराराबद्दल आता थोडेसे मागे वळून जाणून घ्यायला हवे की ह्या अणुकराराला एवढे महत्त्व का प्राप्त झाले आहे ? 

अणुकरार २०१५ -
१९५०च्या सुमारास अमेरिकेच्याच पुढाकाराने इराणचा अणुकार्यक्रम सुरू झाला होता. मात्र १९७९मध्ये इराणमध्ये क्रांती होऊन शाह यांची राजवट उलथवून टाकण्यात आल्यापासून अमेरिका, ब्रिटन, फ्रान्स, चीन, रशिया आणि जर्मनी या सहा प्रमुख अण्वस्त्रधारी देशांनी इराणने अण्वस्त्रनिर्मितीत उतरू नये, यासाठी प्रयत्न केले होते. २००६पासून या देशांनी त्यासाठी इराणशी व्यापक चर्चा सुरू केली होती, ती २०१५ मध्ये सफळ संपूर्ण झाली ती ह्याच अणुकराराच्या माध्यमातून  !

त्यावेळी या अणुकराराने इराणचे घातक अण्वस्त्र निर्मितीचे इराणचे मार्ग रोखले गेले आहेत, असे अमेरिकेचे अध्यक्ष बराक ओबामा (२०१५ सालीचे) यांनी म्हटले होते  तर इराणनेही या करारामुळे जागतिक सहकार्याचे नवे पर्व सुरू झाल्याचे नमूद केले होते. या कराराअभावी लागू असलेल्या र्निबधांमुळे इराणचे १०० अब्ज डॉलरचे महसूली नुकसान होत असूनही इराणने त्यास मान्यता दिली होती असे निदर्शनास आले होते.

ह्या सर्व पार्श्वभूमीचा विचार करता नुकत्याच २ मे २०१८ च्या दैनिक प्रत्यक्ष मधील शोधपत्रकार बेंजामिन फुलफोर्ड ह्यांचा दावा ह्या अणुकरारापलिकडे जाऊन इराणमध्ये काहीतरी नवीनच प्रकरण शिजत असण्याकडे अंगुलीनिर्देश तर करीत नाही ना असेच जाणवते. अणुकरारावरून इस्त्रायलसह अमेरिकेशीही टक्कर घेण्याची तयारी करीत असलेल्या इराणच्या मागे वेगळीच शक्ती असण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. बॅंकिग क्षेत्रात कार्यरत असलेल्या रॉथचाईल्ड ह्या जगातील सर्वात धनाढ्य कुटूंबाचे पाठबळ इराणला लाभले असून ,  त्यांच्याकडून इराणला प्रचंड आर्थिक मदतही दिली जात आहे व त्यांच्या इशार्‍यानुसार जगात फार मोठ्या उलथापालथी होत असतात असा बेंजामिन फुलफोर्ड व इतर ’कॉन्स्पिरसी थिअरिस्ट’ करीत असलेला आरोप बिनबुडाचा असूच शकत नाही असे प्रामाणिकपणे वाटते. कारण त्यांचे वास्तविक स्वरूप व त्यांच्याबाबतच्या बातम्या कधीही मुख्य धारेतील माध्यमांसमोर येत नाही असाही त्या मंडळींचा दावा फोल नसल्याचेच चित्र प्रकर्षाने नजरेसमोर येत आहे. अजून तरी फुलफोर्ड ह्यांनी केलेल्या दाव्याला कुठूनही दुजोरा मिळालेला नाही तसेच अण्वस्त्रे व हा प्रचंड प्रमाणातील निधी इराणपर्यंत पोहचला आहे का ह्याबाबतही खात्रीलायक माहिती देखिल उपलब्ध झालेली नाही तरी देखिल इराण सारख्या देशाला पैसा व अण्वस्त्रे पुरवून रॉथचाईल्ड यांनी जगात विध्वंस माजविण्याचा कट आखल्याचे फुलफोर्ड ह्यांचे मत दुर्लक्षित करून चालणार नाही. 

सद्य परिस्थितीत अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प  ह्यांनी २०१५ साली अमेरिका व मित्रदेशांनी केलेला अणुकरार सर्वात वाईट करार असून १२ मेच्या आधी या करारात आवश्यक ते बदल करून इराणकडून  सदर करार संमत करून घेण्याची सूचना केली असताना पुढच्या काही दिवसांतच अमेरिकेचे माजी परराष्ट्रमंत्री आणि इराण बरोबरील अणुकरारात महत्त्वाची भूमिका पार पाडणार्‍या जॉन केरी यांनी युरोपमध्ये इराणच्या परराष्ट्र्मंत्री जावेद झरीफ ह्यांची घेतलेली गोपनीय भेट तसेच फ्रान्सचे राष्ट्राध्यक्ष मॅक्रॉन व जंर्मनीचे राष्ट्राध्यक्ष फ्रॅंक-वॉल्टर यांच्याशी झालेल्या चर्चा काही तरी अघटीत घडणार असल्याची कल्पना देत आहेत जणू असेच वाटते.  

अशा वेळी अमेरिकेच्या माजी परराष्ट्रमंत्री कॉन्डोलिझा राईस यांच्याकडून राष्ट्राध्यक्ष ट्र्म्प यांच्या भूमिकेचे समर्थन केले जाते व तेही अमेरिकेने इराणबरोबरील अणुकरारातून माघार घेतल्याने जगबुडी होणार नाही अशा शब्दांत ! तेव्हा आश्चर्याने तोंडच आ वासले गेले नाही तरच नवल , नाही का बरे? 

                                                                     

हा करार इराणच्या अणुकार्यक्रमाला रोखण्यात यशस्वी ठरल्याचा दावा अमेरिकेचे सहकारी देश करीत आहेत ह्याकडे राईस यांनी लक्ष वेधले पण त्याच वेळी इराणबरोबर आर्थिक सहकार्यात गुंतल्यामुळे अमेरिकेच्या मित्रदेशांना या कराराबद्दल प्रेम वाटत आहे असा टोला ही त्यांनी लगावला. त्यांच्यासाठी अमेरिका अणुकरारात राहण्याचा निर्णय घेतला घेतला तर ते ठीक आहे. पण या अणुकरारापासून अमेरिकेला काही मिळणार नाही . तसेच या अणुकरारातून माघार घेतल्यामुळेही काही फरक पडणार नाही असे सूचक उद्गार राईस ह्यांनी एका वृत्तपत्रवाहिनीला दिलेल्या मुलाखतीत काढले व त्याच वेळी माजी राष्ट्राध्यक्ष ओबामा यांच्या कार्यकाळात इराणबरोबर झालेल्या करारावर ताशेरेही ओढले.  

त्यात भरीस भर म्हणजे इराणला आर्थिक सवलत देणार्‍या तसेच निर्बंध शिथिल करणार्‍या आणि अणुकार्यक्रमावरील पकड ढिली करणार्‍या या करारावर मी कधीही सही केली नसती ’ असे सांगून राईस यांनी आपली भूमिका परखडपणे मांडली.                                                                        

राजकीय मुत्सेद्देगिरीत अत्यंत प्रवीण , डावपेचात कुशल आणि धडाडीचे व खंबीर अंतर्मुख व्यक्तीमत्त्व असे कॉन्डोलिझा राईस  ह्यांचे वर्णन केले जाते - ते का ? ह्याची पुरेपूर प्रचिती ह्या त्यांच्या मतांद्वारे मिळाली . अणुकरारातील सहभागी असलेल्या बहुतांशी प्रमुख राष्ट्राध्यक्षांची मते आणि राईस ह्यांचे मत पाहताना प्रकर्षाने जाणवतात -   राईस ह्यांचा खंबीरपणा, सुस्पष्ट विचारसरणी व त्यांची  मुद्देसूद मांडणी . इतर कोणाच्या मतांनी बुजून न जाता धरलेला स्वमताग्रह व स्वत:च्या ताकदीचे व गरजांचे संपूर्ण भान !

राईस ह्यांची ही परखड भूमिका वाचताना आठवले ती "तिसरे महायुध्द" ह्या आपल्या पुस्तकात दैनिक प्रत्यक्षचे कार्यकारी संपादक डॉ अनिरूध्द धैर्यधर जोशी ह्यांनी तब्बल १२ वर्षांपूवी म्हणजेच २००६ साली ’कॉन्डोलिझा राईस ’ ह्यांच्या बाबत नेमक्या शब्दांत माहिती दिली होती  ती अशी -

                                                                             

तिसर्‍या महायुध्दाची वेळ अगदी जवळ येऊन ठेपली आहे ह्याची पुरेपूर जाणीव ह्या जबर महत्त्वाकांक्षी व धोरणी महिलेला आहे. अगदी मोजकेच बोलणे व स्वत:च्या मनाचा थांगपत्ताही लागू न देणे , हे त्यांचे खास वैशिष्ट्य आहे. स्वत:च्या जबाबदारीची पुरेपूर जाणीव असल्यामुळे त्या कधीही उतावीळपणा वा धरसोड वृत्तीला जवळपास फटकूही देत नाहीत.    

डॉ जोशी कॉन्डोलिझा राईस ह्यांच्या विषयी सांगतात की मिडीयाशी  काय बोलायचे ह्याचे ज्ञान त्यांना सहज अवगत आहे. त्यामुळे सर्व प्रकारच्या मिडीयाशी ह्यांचे अधिक चांगले संबंध आहेत. ह्याची प्रचीती ह्या समर्थनातून सहज येते

त्यामुळेच डॉ अनिरुद्ध जोशी यांचे मत -

कॉन्डोलिझा राईस हे नाव  तिसर्‍या महायुध्दाबरोबर इतिहासात कायमचे जोडले जाईल. हिची पुढील सर्व घटनांवर घट्ट पकड असेल. ह्या स्त्रीचा सल्ला जगातील अनेक देशांचे भवितव्य ठरवू शकतो. 

हे पूर्णपणे माझ्या मनास पटते. 

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प ह्यांनी अणुकरारातून माघार घेतल्याचे वृत्त वाचले. या निर्णयाचे  राईस ह्यांनी केलेले समर्थन पाहता , हा निर्णय योग्यच होता ,असे वाटू लागले. राईस ह्यांच्या अशाच सल्ल्यामुळे अमेरिकेची मोठी हानी टाळू शकते, असे संकेत यातून मिळू लागले आहेत. 

टीप - " अमेरिका , इराण,  अणुकरार आणि  कॉन्डोलिझा राईस  ! " ह्या संदर्भातील लेख दैनिक प्रत्यक्षच्या दिनांक १६ मे २०१८ च्या अंकात "व्यासपीठ" ह्या सदरात पान क्रमांक ८ वर प्रथम छापून आला होता.  

गुरुवंचन महादुष्कृती ।पापास नाही तया निष्कृती ।।

दैनिक प्रत्यक्ष में हर रोज एक जाप १२ बार लिखने के लिए दिया जाता है , जिससे उस दिन की हमारी सद्गुरु की या भगवान की प्रार्थना तो होती ही है , पर साथ ही में सद्गुरु के या भगवान के किसी गुण से हमारा परिचय होता है या फिर हमारा उनके साथ कैसा व्यवहार होना चाहिए और कैसा बर्ताव नही  होना चाहिए इस के बारे में भी अनमोल ऐसा मार्गदर्शन प्राप्त होता है ।
दिनांक १ मार्च २०१८ के दिन ऐसी ही गुरु के साथ शिष्य नें कैसा व्यवहार करना नहीं चाहिए , इस के बारे में एक अनमोल ओवी/ जाप आया था, जो देखकर मन में यकायक भगवान  श्रीकृष्णजी और उनके दोस्त सुदामा की कहानी आ गयी ।
वो जाप/ओवी थी -
गुरुवंचन महादुष्कृती ।पापास नाही तया निष्कृती ।।
अर्थ- अपने गुरु से /सद्गुरु  से वंचना करना , यानि उन्हें फसाने की कोई भी  कृति करना , यह सबसे बडी , महा दुष्कृती  है , जिस के पाप विमोचन के लिए कोई भी कृती होई नहीं सकती है , यानि उसे कोई भी विधान या उपाय नहीं बताया गया है ।
यह ओवी श्रीसाईसच्चरित के अध्याय ३८ में १३९ ओवी के रूप में आती है । 

नाना चांदोरकरजी की गलती से बिनीवाले जी को गोदा के तीर पर होनेवाले भगवान दत्तजी का दर्शन नहीं मिल पाता और तब साईनाथ क्रोध धारण करके नाना को रास्ते में क्या हुआ था पूंछतें हैं ।  नाना चांदोरकरजी को अपनी गलती का एहसास हो जाता है और तभी मन में आता है कि मैं झूठ बोलकर मेरे सदगुरु साईनाथ की वंचना करूंगा, उन्हें फसाने जैसा दुष्कृत्य नहीं है, तो भले ही वो क्रोदित हो जाए, मुझे उन्हें सच ही बताना चाहिए और साईनाथ को फसाने का जादा पाप नहीं ढोना चाहिए । 

श्रीसाईसच्चरित के अध्याय २४ में हेमाडपंतजी उपर निर्देशित की हुई भगवान श्रीकृष्ण और उनके दोस्त, मित्र सुदामा की कहानी हमें बतातें हैं।एक बार कृष्ण , उनके बडे भाई बलराम और उनके मित्र सुदामा , अपने गुरु के आश्रम में उनकी सेवा कर रहें थे।तब गुरू पत्नी ने कृष्ण और बलरामजी को जंगल (अरण्य ) में जाकर लकडी लाने की आज्ञा की और बाद में उनके पीछे से सुदामा को भेजा और उसके साथ में जंगल/अरण्य में घूमतें वक्त अगर भूख (क्षुधा) लगें तो खाने के लिए चने दे दिए और यह तीनों के खाने के लिए यह भी सूचित किया था । 
बाद में जंगल में जब कॄष्ण सुदामा को मिलतें हैं , तब बोलतें हैं कि हे दादा (मेरे बडे भाई) मुझे प्यास लगी है ।  उसपर सुदामा के पास गुरु पत्नी  ने दिए हुए चने होने के बावजूद भी वह झूठ बात बोलतें हैं कि आप भूखे (खाली- बिना कुछ खाए ) पेट पर पानी मत पिजीए , चाहिए तो थोडा विश्राम कर लिजीए । पर सुदामा उनके पास गुरु पत्नी ने दिए हुए चने कृष्ण को खाने नहीं देतें ।  कृष्ण सुदामा के कहने पर उनकी गोदी में अपना सर रखकर विश्राम  कर रहें थें, और उनकी आंख लग गई , यह देखकर सुदामा अकेले ही चने खाने लगे  ।

सर्वसाक्षी  भगवान श्रीकृष्ण ने सुदामा को उनकी गलती का एहसास दिलाने के लिए एक बार स्पष्ट रूप से पूछा भी कि ," दादा (बडे भाई) आप क्या खा रहें हो? यह आवाज कैसा है? तब भी  सुदामा उनसे झूठ ही बोलतें है कि यहां पर खाने के लिए क्या हैं ? ठंड से मेरे दांत बज रहें हैं और मुख से विष्णुसहस्त्रनाम का उच्चारण भी स्पष्टता से नहीं कर पा रहा हूं । सुदामा का यह (झूठा) उत्तर सुनकर सर्वसाक्षी , सर्वश्रेष्ठ (परात्पर) कृष्ण भगवान बोलें ," मुझे भी वैसे ही सचमुच का सपना आया कि एक की वस्तु जब दूसरा (बिनापूछे या छुपाकर या फसाकर ) खा रहा है और वो जब पूछता है कि आप क्या खा रहें हो? तब वह दूसरा (फसानेवाला) बोलता मैं क्या खाऊं गा ? यहां क्या है, मिट्टी ! तब पहला बोलता है "तथास्तु यानि वैसे ही हो ।  फिर कृष्ण कहतें हैं कि अरें दादा यह तो सपना ही था ।   आप मुझे छोडकर कभी भी , कुछ भी खा सकतें हों क्या? आप को मैंने आप क्या खा रहें हों , यह सवाल पूछा , वो भी इसी सपने के भ्रम में पडकर ।   

बाद में हेमाडपंतजी स्वंय बता रहें हैं कि बचपन में अगर सुदामा कृष्ण भगवान की लीला को जानते होते , तो उनके हाथों से यह बहुतही बडी गलती (बहुत बडा प्रमाद - अपराध ) नहीं होता था और उसका इतना घोर परिणाम भी उन्हें नहीं भगतना पडता था  ।   वो घोर परिणाम यह था कि सुदामा को बहुत ही भयानक दरिद्रता को भोगना पडा ,क्यों कि स्वंय परमात्मा कृष्ण भगवान जिनके सखा थे, फिर भी सुदामा ने अपने भगवान को फसाने का , उनकी वंचना करने का बहुत बडा पाप किया था , जिसके लिए कोई भी छुटकारा देनेवाला उपाय नहीं हैं ।    ऐसे देखा जाए तो लगेगा कि सुदामा तो नीती में थोडा ही चूंक गए थे, किंतु उससे भी उन्हें संसार में बहुत बडी हानी , नुकसान , सहना पडा था ।    फिर भी भगवान कृष्ण स्वंय परम दयालु, कृपा करनेवाले, क्षमाशील होने की वजह से जब सुदामा ने स्व पत्नी के कष्ट से मिलाए हुए एक मुठी चावल(पोवा) कृष्ण भगवान को बडे प्यार से अर्पण किए , तो भगवान कृष्ण ने प्रसन्न चित्त होकर सुदामा को ऐश्वर्य से तृप्त कर दिया था ।  

ऐसी ही और एक कथा स्मरण हुई जो बताती हैं गुरु की वंचना करना , कितनी महा दुष्कृती होता है ।   भृगुशिष्य़ भगवान  परशुरामजी  और कर्ण की ब्रम्हास्त्र की कथा । (महाभारत शान्ति पर्व में ’राजधर्मानुशासन पर्व ’ में इस कथा का उल्लेख आता है )

 महाभारत के उस पर्वकाल में  वेदव्यास , कौरव और पांडवो के राजगुरु द्रोणाचार्य और भगवान परशुरामजी इन्हीं को सिर्फ ब्रम्हास्त्र विद्या  का ज्ञान था और उन्होंने यह विद्या अपने कुछ खास शिष्यों को ही प्रदान की थी , उनमें से द्रोणाचार्यजी ने यह ब्रम्हास्त्र विद्या  अर्जुन को प्रदान की थी ।  कर्ण का लालन-पालन राधा मा ने किया था और इसी वजह से वह सूतपुत्र कहलाया जाता था , यदपि वह वास्तव में ज्येष्ठ कुंतीपुत्र ही था । (यह सत्य महाभारत के युध्द में कर्ण के मृत्यु तक सिवा कुंती, भगवान कृष्ण और कर्ण के अलावा किसी को पता नहीं था ) ।
द्रोणाचार्य ने कर्ण कि सूत पुत्र होने के कारण से उसे ब्रमास्त्र विद्या सिखाने से मना कर दिया था । अर्जुन को युध्द में  परास्त करने के लिए कर्ण को ब्रमास्त्र विद्या हासिल करना अनिवर्य बन गया था । तब कर्ण ने भगवान परशुराम से ब्रम्हास्त्र विद्या हासिल करने का तय कर लिया था । किंतु परशुरामजीने प्रण किया था कि वे यह ब्रमास्त्र विद्या  सिर्फ ब्राम्हण को ही सिखायेंगें , क्यों कि क्षत्रिय क्रोध और आवेश में आकर ब्रम्हास्त्र विद्या का दुरुपयोग कर सकतें हैं इस बात की संभावना उस वक्त स्पष्ट रूप से दिखाई दे रही थी ।

तब कर्ण ने भगवान परशुराम के पास जाकर खुद को ब्राम्हण पुत्र बताकर  पहले बहुत  सारे शस्त्रों की विद्या ग्रहण कर ली और बाद मे यह ब्रम्हास्त्र विद्या भी  सीख ली । लेकिन यह उसने बहुत बडे पाप को गले लगाया था क्यों कि आदरणीय, पूज्यनीय गुरु भगवान परशुराम को उसने अंधेरे में रखकर, कपट से , उनकी वंचना कर के, उन्हें फसाकर धोखे से यह विद्या ग्रहण कर ली थी । 

गुरु की वंचना यह महा दुष्कृती बतलाई जाती है, जिसके पाप की कोई दुष्कृती  नहीं होती है । कर्ण ने जो यह महादुष्कृती की थी , उसका परिणाम भी वैसा ही खतरनाक होगा यह बात स्पष्ट थी ।

एक दिन जंगल में परशुरामजी और कर्ण जाते हुए, परशुरामजी विश्राम करने हेतु से कर्ण के गोदी में अपना सिर रखकर सो जातें हैं । तब एक बहुत ही जहरीला कीडा कर्ण की जांघ पर आकर बैठ जाता है और अपने स्वभावानुसार वो कर्ण की जांघ पर डंक मारने लगता है । अपने गुरु की नींद ना टूटे इस डर से कर्ण बहुत ही असामान्य धैर्य जुटाकर बडी ही सहनशीलता से चुपचाप वह कीडे का डंक , उसकी वेदना सह लेता है । किंतु वह कीडा कर्ण के जांघ पर बडा घाव बना लेता है और उससे लगातार खून बहने लगता है । खून की धारा बहने अगती है और खून के गीले स्पर्श मात्र से भगवान परशुराजी की नींद खुल जाती है । कर्ण की असामान्य सहनशीलता देखकर भगवान परशुराम जी तुरंतही जान जातें हैं कि कर्ण ब्राम्हण हो ही नहीं सकता क्यों कि किसी ब्राम्हण में इअतनी सहनशीलता हो ही नहीं सकती । इसका मतलब स्पष्ट था कि कर्ण ने अपने गुरु भगवान परशुराम की वंचना की है, उन्हें फंसाकर , कपट से , धोखे से उनसे ब्रम्हास्त्र विद्या ग्रहण कर ली है । भगवान परशुराम तुरंत ही जान जातें हैं कि कर्ण जरूर कोई क्षत्रिय ही हो सकता है । भगवान परशुराम अत्यंत क्रोधित हो उठतें हैं और कर्ण से सचाई पूंछतें हैं । कर्ण सच तो बता देता है कि वह ब्राम्हण पुत्र नहीं हैं । तब आग बबूला हुए भगवान परशुराम, क्रोधित होकर, गुरु से वंचना करने की महादुष्कृती करनेका दु:साहस करनेवाले  कर्ण को उसी समय शाप भी दें देतें हैं कि कर्ण ने भगवान परशुराम  जो भी विद्या सीखी है वह झूठ बोलकर, उनकी वंचना करके , उन्हें फंसाकर , धोखे सी सीखी है इसलिए जब भी उसे (कर्ण को ) इस ब्रमास्त्र विद्या की सबसे ज्यादा आवश्यकता होगी, तभी वह उसे भूल जाएगा , इतना ही नहीं तो और उस वक्त कोई भी अन्य दिव्यास्त्र का उपयोग भी वह (कर्ण ) नहीं कर पाएगा ।    
                                                                  

महाभारत के शांति पर्व में  इसी बात को स्पष्ट करने वाला एक श्लोक भी है -   

ब्राह्मघ्ने च सुरापे च चौरे भग्नव्रते तथा।
निष्कृतिर्विहिता राजन् कृतघ्ने नास्ति निष्कृति:।।

हे राजन्! ब्राह्म हत्यारे, शराबी, चोर तथा व्रत तोड़ने वाले के लिए शास्त्र में प्रायश्चित का विधान है, परन्तु कृतघ्न के उद्धार का कोई उपाय नहीं बताया गया है।

                                                                                    -वेदव्यास (महाभारत, शान्ति पर्व, 172/25)

शास्त्र में यह बताया जाता है कि - कृतघ्नता एक महापाप !!

शास्त्रों में यदि किसी पाप के प्रायश्चित का विधान नहीं है तो वो एक मात्र पाप है कृतघ्नता । किसी के किये बड़े से बड़े उपकार को न मानना उसके साथ विश्वास घात करना इसे ही कृतघ्नता कहा जाता है ' कृतं परोपकारं हन्तीति कृतघ्न:' । प्रत्येक मनुष्य को कृतज्ञ होना चाहिए यही मनुष्य का आभूषण है । 

कृतज्ञ होना यानि आदिमाता दुर्गा के चरणों में अंबज्ञ रहना , सदा के लिए । इसी लिए हमें अपने गुरु के साथ सदैव कृतज्ञ भाव से, अंबज्ञही रहना है । सर्वसाक्षी गुरु से, परात्पर गुरु से वंचना करना यानि अपने पैर पर अपने ही हाथों कुल्हाडी मारना, खुद कि लिए मौत  का कुंआ खोदने समान ही है, इस बात का सदैव स्मरण रखना चाहिए ।  
 

कोल्हापूर वैद्यकीय आणि आरोग्य शिबीर २०१८ - प्रेम-आनंद, भक्ति, सेवेचा एकमेवाद्वितीय त्रिवेणी संगम !!!

कोल्हापूर वैद्यकीय आणि आरोग्य  शिबीर हा ग्रामीण भागातील लोकांचे अत्यंत हलाखीचे जीवन, त्यांच्या अत्यंत गंभीर समस्या, वैद्यकीय सुविधांच्या अभावामुळे उद्भवणारे नानाविध आजार ह्याची पुरेपूर जाणीव करुन देणारा एक जिवंत आरसाच आहे वास्तववादी ग्रामीण जीवनाचे अत्यंत विदारक सत्यच प्रत्यक्षात अनुभवायला लावणारा असा हा हदयस्पर्शी अनुभव आहे जो प्रत्येकाने जरुर घ्यावाच. येथे कळते की "ANIRUDDHA'S Institute of Gramvikas" आणि "रामराज्य२०२५" ह्या संकल्पनांमागे माझ्या सदगुरु बापूंचा किती प्रचंड अभ्यास, दूरदर्शीपणा आहे.आम्हा शहरवासीयांना बापूंच्या अकरण कारुण्याने ह्या कशाचीच अंशत: झळ पोहचत नाही. मग आमचा किती प्रखर , अटळ विश्वास "त्या"च्या चरणी असावा ही शिकवण हे शिबीर देते...खरोखरी आपली संस्था ह्या वैद्यकीय शिबीरासाठी किती प्रचंड प्रमाणात शिस्तबद्ध आयोजन करते, वर्षभर स्थानिक सेवाभावी कार्यकर्ते कसे अविरत, अविश्रांत परिश्रम घेतात, अखंड राबतात आणि त्या सर्वाचे कसे यशस्वी फळ बापूकृपेने लाभते ह्याचे पावलोपावली प्रत्यंतर येते... असे हे अखिल भारतातील एकमेवाद्वतीय असेच वैद्यकीय शिबीर असावे असे मला तरी वाटते ज्यात सहभागी होण्याचे महत्भाग्य आणि सुवर्ण संधी मला माझ्या बापूंनी दिली आणि कृतकृत्य केले....

गावातील लोकांच्या समस्या मुळापासून जाणून घेऊन त्यासाठी योजलेल्या पाणी शुद्धीकरणाचे औषध, खाज-खरूज इत्यादी कातडीच्या रोगांवरचे औषध(antisacbies lotion), उवा-लिखांपासून मुक्त होण्यासाठीची फणी, कपडे धुण्याची-भांडी घासावयाची पावडर, आंघोळीचे साबण, नखे कापावयाला नेलकटर ह्यासारख्या अत्यंत छोट्या छोट्या परंतु तितक्याच प्रभावी विवीध उपाय योजना पाहून संस्थेचे कौतुक करावे तितके थोडेच वाटते.खूप मोठ्या प्रमाणावर General OPD, Student OPD, Dental OPD, Homeopathy OPD, ECG, Pathology tests अशा वेगवेगळ्या वैद्यकीय सुविधा, X- ray, emergecy minor surgery अशा महागड्या सेवा, औषधे, डोळे तपासून चष्म्यांचा नंबर काढून चष्मे पुरविणे अशा सर्वच प्रकारच्या सेवा पाहून अवाक झाले ...दैनंदिन जीवनातील नऊवारी साडी आणि अन्य कपडे, विद्यार्थ्यांना शाळेचे गणवेश,खेळासाठीचे किकेटचे संच, आणि त्याहीपुढे सर्वात कळस म्हणजे गावांतुन दूरवरून आलेल्या सर्व भक्तांसाठी साक्षात अन्नपूर्णा नंदाईच्या हातून अन्नाचे वाटप!!!

कोल्हापूर वैद्यकीय शिबीर २०१८ ....ज्या क्षणाची मन चातकपक्ष्याप्रमाणे आतुरतेने वाट पहात होते तो भाग्याचा क्षण येऊन ठेपला आणि फोन आला ..मन बुद्धी प्राण सारे एका अनोख्या आनंदाने ओसंडून वाहू लागले..

१९ फेब्रुवारी २००९ च्या प्रवचनात बापूंनी कोल्हापूर वैद्यकीय शिबीराबद्दल सांगितलेले शब्द अन् शब्द ह्यांची जिवंत प्रचिती घेण्या आसुलेले होते आणि गेली २ वर्षे मात्र हे क्षण नुसत्याच वाकुल्या दाखवित होते ....बापूराया रे का रे असा माझ्यावर रुसलास ? अपराध असा माझा काय झाला ? तुम्ही मला बोलवावे आणि पुन्हा पायात कर्तव्याच्या पोलादी शृंखला अशा पडाव्या ...पण माझ्या लाडक्या परम पूज्य सुचितदादांनी दिलेल्या शब्दाप्रमाणे ह्या वर्षी मात्र बापूरायाच्या असीम कृपेचे अमृत पिण्याची सुवर्ण संधी लाभलीच...अनंत वेळा अंबज्ञ आहे....

३ फेब्रुवारीला श्रीहरिगुरुग्राम येथे  बसेसची व्यवस्था करण्यात आली होती ...ठीक सकाळी ८.०० वाजायच्या आधीच तेथे जाऊन वर्णी लावली... त्यानंतर बसच्या संपूर्ण प्रवासात बापूंच्या अनुभवांचे गुणसंकीर्तन, अभंग, गजर,गाणी ह्याने कधी वेळ भुरकन उडून गेला समजलेच नाही... बापू,आई, दादांच्या प्रेमाची वेगळीच चव चाखायला,अनुभवायला मिळत होती..प्रत्येकजण "मला भेटलेला आणि भावलेला बापू " आपापल्या परीने सांगत होते, अश्रुंच्या भावतरंगाच्या झुल्यावर मन हिंदोळत होते....आणि रात्री आम्ही कोल्हापूरला पोहचलो...बापूरायाचे ज्या प्रेमाने स्वागत व्हावे त्याच प्रेमाने , अगत्याने आपले कोल्हापूरचे श्रद्धावान बंधू- भगिनी आम्हां सर्व मुंबईच्या श्रद्धावानांचे अत्यंत आपुलकीने , प्रेमाने स्वागत करीत होते..प्रवेशदाराजवळ सुंदर रांगोळी..अस्स्ल कोल्हापूरी साज म्हणजे मराठी शान - फेटे घालून स्वागत करणारे स्त्री-पुरुष श्रद्धावान.."अतिथीदेवोs भव " दारी आलेल्या पाहुण्यांचे कसे अगत्यपूर्वक स्वागत करावयाचे ह्या आपल्या संस्कृतीची जणू बापूच उजळणी करवून देत होते ... आणि हेमाडपंताचे बोल मनी स्मरले...
ज्यांचेनि पावलो परमार्थातें तेचि की खरे आप्त भ्राते सोयरे नाहींत तयापरतें ऐसें निजचित्ते मानीं मी ...

अरे आम्ही तर नुसते श्रीसाईसच्चरितात ओव्याच वाचल्या...पण येथे तर कोल्हापूरच्या बापू-परिवाराच्या आचरणांत नव्हे तर नसानसांत ,रक्तात हेच संपूर्णत: भिनलेच होते..ना ओळख ..ना पाळख ...पण हा माझ्या बापूंचा माणूस म्हणजे माझ्या देवाचा ..."त्या"च्या कडून धाडला गेलेला म्हणजेच हाच माझा खरा आप्त .. हेच माझे खरे नातेवाईक ह्याच आस्थेने, आपुलकीने, अकृत्रिम प्रेमाने प्रत्येकजण आवभगत करत होता...सत्संगाला सुरुवात झाली आणि "त्या" एकालाच कसे सर्वस्व वाहायचे, "तो" एकच माझा कसा , "एक विश्वास असावा पुरता... कर्ता हर्ता बापूच ऐसा" ह्याची जिवंत प्रचिती आली.. न करिता सगुणाचे ध्याना भक्तीभाव कदा प्रकटेना क्षणभर वाटले माझ्या देवाचे, माझ्या बाप्पाचे प्रेम किती अफाट, अपार आहे की हे शब्दही कोल्हापूरच्या भक्तांच्या प्रेमापुढे अपवाद ठरावेत...बापूराया तुझ्या "लाभेवीण प्रेमा"चा पान्हा खरेतर ह्यांनीच चाखला, अमृतपान खरे तर ह्यांनीच केले, तेही "प्रत्यक्ष दर्शन न घेता" .....मस्त थंडीत गरमागरम चहाचा आस्वाद चाखून होतो न होतो तोच सत्संगाच्या कार्यक्रमासाठी आर्जव करण्यात आले.. लहान लहान मुलांनी गायला सुरुवात केली आणि जणू गंगायमुनाच भेटायला आल्या, बापू प्रेमाने न्हाऊ-माखू घालंण्या ....... एकवारही न भेटलेल्या बापूंना धाडलेला बालसुलभ भावातील सांगावा म्हणा वा निरोपाचे गीत... आणि खरी सेवा कोण करतो ह्याची जाणीव करवून देणारे ...माय भवानी तुझे लेकरु कुशीत तुझिया येई सेवा मानूनि घे आईsssss ......करीतो आम्ही इतुकी सेवा बापूसाठी धावाधाव जळूनी का हो जीभ न जाई ऐसे उच्चारीता शब्द ....बापू करीतो आमुची सेवा .... हे सत्य चोहोबाजूंनी दाटून आले...

एक भक्तीगीत आहे विठ्ठल तो आला आला मला भेटण्याला ..त्यात येतात शब्द तुळशीमाळ घालूनी गळा कधी नाही कुटले टाळ पंढरीला चुकुनिया नाही गेले एक वेळ देव्हा‍‍र्‍याचे माझे देव त्यांनी केला प्रतिपाळ चरणांची त्यांच्या धूळ रोज लावी कपाळाला...विठ्ठल तो आला आला मला भेटण्याला ...त्याचेच प्रत्यंतर अनुभवत होते...मला भेटण्या आला बापू ...ह्या त्यांच्या आचरणांतुन ... आता जाणवू लागले ...माझा बापू का भुलतो "त्या" शबरीच्या उष्ट्या बोरांना आणि पारसवीच्या केळ्याच्या सालींना.. बापूराया असा निर्व्याज, निष्पाप,भोळा भक्ती भाव देशील का रे मला... सतत मला हे दे , मला ते दे.. ह्या मागण्यांच्या ओझ्याखाली खर्‍या देवाच्या प्रेमाला न पाहू शकलेल्या माझ्या स्वार्थी मी ची कीव आली..लाज वाटली.. खरे भोळेभाबडे प्रेम करावे तर असे ...उगाच नाही माझे आद्यपिपा मला सांगत पिपा शोधतो शबरीला सोडूनिया अन्नपाणी... Yes आज मला माझ्या बापूंची शबरी, पारसवी असंख्य वेगवेगळ्या रुपांतुन भेटत होत्या..आणि गमक उकलले ...श्याममेघ जीवन देई बापू ह्यासी भुलला म्हणजे... बापूराया.. तुझ्या भक्ती-प्रेमाची ही "सावळाई" माझ्याही जीवनी पुसटता का होईना स्पर्श तरी करून जाऊ दे रे बा अनिरुद्धा "आता तरी" ....सर्व मागणे संपून फक्त "त्या" एकालाच कसे मागायचे, कसे प्यायचे असते ह्याचा पहिला धडाच जणू बापू गिरवून घेत होते...मस्त थंडीत गरमागरम चहाचा आस्वाद चाखून होतो न होतो तोच सत्संगाच्या कार्यक्रमासाठी आर्जव करण्यात आले

आता आठवले बापू का म्हणाले "असा मी मारलेला दम जे काय असेल ते पण लक्षात घ्या राजांनो, मनापासून सांगतो,अनेक मंडळी ह्या कार्यक्रमामध्ये सहभागी होतात. मुंबईच्या अनेक मंडळींना वाटतं की आम्हांला घेऊन जा, घेऊन जा. पण खरंच सांगतो की परिस्थिती अशी आहे मुंबईच्या एकाही व्होलेंटियरची तिकडे गरज नाहीये, अगदी खरंच सांगतोय. मंडळी self-sufficient आहेत. मी मंडळी इथून पाठवतो कां? तर माझ्या कोल्हापूरच्या मंडळींची नाळ Head Office शी जुळलेली रहावी म्हणून ! मुंबईच्या लोकांना कष्ट कसे असतात, शारिरीक श्रम, मानसिक श्रम आणि बौद्धिक श्रम हे कळावे म्हणून!

 YES MY DAD , atleast now I realised a little what really YOU want from all of us....and I make my this year resolution that at least now onwards by YOUR grace and blessings I will start to do PRAYAS for that ....now I really understood how to said ALL IS WELL DAD ALL IS WELL in true means .....AMBADNYA MOTTHI AAI , BAPU ... for giving me such lively experiences teaching me , guiding me what MY BAPU really want from me and how to make real complete progress and development of so precious human birth...

आणि खरोखरीची कडाडून भूक आणि तहानही लागली ती ह्या "काय गोड गुरुची शाळा" प्रत्यक्ष अनुभवण्याची ...माझ्या सावळ्याची कधीही न सोडावी वाटणारी शाळा...

अवघी रात्र अशीच तळमण्यात गेली कधी पहाट होते आणि "त्या" पुण्य-पावन करवीर भूमीचे ..माझ्या प्रेमळा नंदाई आणि सुचितदाऊच्या चरणस्पर्शाने पुनीत झालेल्या पेंडाखळेच्या भूमीचे दर्शन घेते... आणि तो क्षण आला.. आता ओढ लागली होती देवळातल्या महालक्ष्मीच्या दर्शनाची नाही तर साक्षात सगुण साकार रुपात दर्शन देण्या उभ्या ठाकलेल्या माझ्या महालक्ष्मीची आणि महाशेषाच्या दर्शनाची... मन नाचत होते ..पेंडाखळेच्या पावन भूमीला जायाचे ...जायाचे तेथे माझ्या आईला भेटायचे...माझ्या दाऊला भेटायचे ..माझ्या बापूला प्यायाचे... माझ्या बापूला श्वासात साठवायचे.. डोळ्यांतून न्याहाळायचे... आणि पाऊल ठेवताच ... सुमारे १० एकर एवढ्या भव्य जमीनीवर पसरलेले हे शिबीर ... तरीही जणू काही.. चोपण्यांनी नवथर चोपिली म्हणून जमिन होती ओली.. १३व्या अध्यायातील भीमाजी पाटीलांनी बाबांनी निदर्शीत केल्या स्थळी जाताच अनुभवली ती हीच तर भूमी असावी का बरे?..आणि पुढे तर काय.. तन-मन कृतार्थतेने न्हाऊन गेले..साक्षात दादा आणि आई - दोघेही त्यांच्या अत्यंत लोभस दिलखुलास हास्याने आणि आईच्या मंत्रमुग्ध करणार्‍या,रसाळ,मधाळ शब्दांनी ...

अल्पोपहार घेण्याआधीच पोट आकंठ तुंडूब भरले आणि मग प्रार्थना सुरु झाली... आई, दादांच्या समोर ...मोठ्या आईला, दत्तगुरु बाप्पाला आणि लाडक्या गुरुमाऊलीला बापूरायांला साद घालून ...

मला ग्रुप क्रमांक ८ मधून वाटपाला जायचे होते... टेंपोमध्ये सामान भरावयाची सूचना झाली ,बघता बघता ३  गावांतील सामान "एकमेकां सहाय्य करू अवघे धरू सुपंथ" ह्या तत्वाने भरले गेले ... नंदाईचा अत्यंत मुग्ध करणार्‍या स्वरांनी सर्वांना जणू दहा हत्तींचे बळच संचारले होते ....आई व  दादा सर्व श्रद्धावानांना प्रेरणा देत होते  ....एकामागोमाग एक प्रेमळ सूचना ...आई लवकर निघण्याची घाई करीत होती आणि तिचे ते गोजिरवाणे , लोभस रुपडे मनाला भुरळ पाडत होते... कोणाचाच पाय निघायला मागत नव्हता तरी तिच्या प्रेमळ दटावण्याला कानी साठवत ... आई सतत हात हलवून cheer up करीत होती, बाळांनो निघा आता म्हणून लटकेच दटावत होती...आणि अत्यंत प्रेमळ आईच्या ..जग्नमाऊलीच्या वात्सल्याचा पान्हा पित पितच आमचा प्रवास सुरु झाला... कोल्हापूरच्या स्थानिक कार्यकर्त्यांच्या मार्गदर्शनानुसार गाडी मार्गक्रमणा करीत होती... त्यांच्याच मधुर रचना, गजर ह्यांच्या सत्संगात मन आणि तन दोन्ही न्हाऊन निघत होते ....अनुभवत होते..
श्यामल सुंदर हृदयी पळभर शुद्ध जाहली काया देई जीवनछाया...

वरती निळ्या आकाशाची साथ, कानी बापूंचे दुथडीभरून वाहणारे प्रेम आणि आजूबाजूला "त्या"प्रेमाच चिंब भिजविणारा हिरवा निसर्गराज....

ज्या गावात वाटप होते तेथे पोहचलो ...सर्व मुले, तरुण, वयस्क मंडळी डोळे लावून वाटच पहात होते जणू... वाटपाचे एवढे व्यवस्थित आयोजन कोल्हापूरच्या स्थानिक कार्यकत्यांनी केले होते की विस्मयाने नजरा विस्फारल्या गेल्या...आवाक झाले होतो आम्ही सारे.. आणि पटले खरोखरच हे शिबीर Management च्या students साठी एक खूप चांगले workshop आहे...अमुक गावात अमुक घरासाठी अमुक गाठोडं ...जबरदस्त planning and perfect management चे उत्कृष्ट उदाहरण !!!! जमलेली मंडळीही कुठेही अजून किती वेळ थांबायचे , किती उशीर लावता तुम्ही असे कंटाळवाणे सूर न आळवता , खूप छान असा सत्संग करून बापू-आई-दादांचे गोडवे गात होती...त्यात गजर अथवा गाणे कोण घेते हे शोधावे लागत होते...सामान्यत: गजर घेणारा हा पुढे बसतो..येथे तर ते आपला चेहरा दिसू नये म्हणून "त्या"च्या चरणी नजर खिळवून की झुकवूनच जणू काही गात होते... कोणत्याही कामानंतर त्याचे श्रेय स्वत:ला मिळावे म्हनून स्वत:चे नाव न दिसता व्याकूळ होणारी आमच्या स्वार्थी मनाची प्रचंड लाज वाटली..शरमेने मान झुकली....किती ही विनम्रता..किती ही शारण्यता... बापू तुम्ही बोललेले शब्द अन शब्द अनुभवले आणि खर्‍या शारण्याचा अर्थच जणू नव्याने गवसला....दळितां कांडिता गाईन तुज मी भगवंता ...साक्षात सामोरी प्रकटले ...अनुभवले... हेमाडपंताची आठवण झाली ...

त्या शिर्डीच्या बायाही धन्य धन्य त्यांची श्रद्धा अनन्य न्हातां दळितां कांडिता धान्य गाती असामान्य साईंते धन्य धन्य तयांचे प्रेम गीतें गाती अत्युत्तम ऐकतां तयांतील कांही मनास होतसे उपरम मनास ..

खरा भोळाभावच, निरागस , नि:स्वार्थी , निरपेक्ष प्रेमच, पराकोटीचा विश्वासच "त्या"च्या प्रेमाने कवने करु शकतो..त्या भावाला ना जरुरी भासते विद्वतेची ना ज्ञानाची, ना पदवीची, ना मानाची,ना सन्मानाची !!!

                                          

                                                                         

 हेचि दान दे गा बापू ... हेमाड्पंतानी सुतोवाच केलेल्या त्या शिर्डीच्या बायांची कवने कधीही श्रीसाईसच्चरितात मला तरी आजतागायत आढळली नव्हती पण त्यांचा मोह होता भारी आणि आज ती कोल्हापूरच्या बापूंच्या वेड्या बायांच्या रुपात भेटावयास आली....माझा अनिरुद्ध भोळा हाचि सिद्धांत एकला मी अडाण्याचा गोळा तरी सांभाळीतो मजला मायबापा अनिरुद्धा सोडीन न मी तुजला ...हाच भाव होता त्या बायांच्या मनी दाटलेला...आद्यपिपांचा अभंग तोंड्पाठ न करता आचरणांत आणायला शिक ग माझ्या बाळा ..हेच जणू माझा बापू दावीत होता...जणू माझे सुचितदादाच त्यांचेच प्रत्येक खेपेसचे बोल... एकतरी ओवी अनुभवा एक तरी जीवनात उतरवायला शिका हे का सांगतात त्याची हळूवार उकल करून देत होते...

संध्याकाळी बर्‍याच उशिरा वाटप करून परतलो आणि सत्संग अनुभवायला मिळाला खरा ...पण पुन्हा हेच प्रेम ,हीच अपार माया त्यांच्या भोळ्या भाबड्या रचनांमधून जाणवली...नंदाई ,दादा मंत्रमुग्ध होऊन डोलत होते...मातीचा प्रचंड धुरळा... त्यांचा आनंद ...बेभान होऊन भक्ती प्रेमात नाचणे ..सारेच अभूतपूर्व .... सारेच  अविस्मरणीय... नाथासंविध ह्या सदगुरु बापूंनी दिलेल्या मंत्राचा अर्थ, मंत्रमालिनी ह्या आदिमातेच्या अवतारावरील गाणे , बापूंना शिबिराला आणण्यासाठी आईची केलेली आळवणी , मोठ्या आईला गोंधळासाठी केलेलेले आंमत्रण ....एकापेक्षा एक सर्रास ...मंत्रमुग्ध झालो, भारावून गेलो सारेचजण ........

पुन्हा एकवार हेमाड्पंत स्मरले...
ज्यांचेनि लाधलों हा सत्संग सुखावलों मी अंग-प्रत्यंग तयांचे ते उपकार अव्यंग राहोत अभंग मजवरी....
माझ्या देवा खूप खूप दिलेस..अनंत हस्ते देता नंदावर घेशील किती दो कराने... दुबळी माझी झोळी रे अशी अवस्था झाली होती...

तिसर्‍या दिवशी Optometry मध्ये बापूंनी संधी दिली होती..आजवर विरार, पालीच्या वैद्यकीय शिबीरांत सहभागी होता आले होते परंतु कोल्हापूरला सामील होण्याची पहिलीच वेळ होती..येथेही बापूंनी खूप खाऊ दिला... जे जे वाचले ते न कळले मला जे जे आकळले ते न गमले मला हे म्हणायचा वावच मिळाला नाही कारण साक्षात बापूच त्यांचे डोळे तपासवून घेत होता आणि आपसूक नंबरही काढून देत होता... दूर दूरुन आलेल्या त्या जीवांना बापूंच्या ठाय़ी एवढा विश्वास होता की मला माझा बापूच आता बघायला देणारच..असे ना का डोल्यास नी फूल पडलेले (मोतीबिंदूला catract ला तेथे फूल पडणे असे म्हणतात गावाकडे काही लोक) ..काय बी बिघडत नाही..आमचा बापू हाय न्हव ..त्यो लई ग्वाड हाय..त्योच आमसनी हे जग दावल..काय दुर्दम्य आशावाद आणि अपार विश्वास ...का नाही देव बी धावणार सांगा आता तुम्हीच ...उगाच का म्हणतात ...देव दीनाघरी धावला... परंतु खरे सांगू का वास्तव तर हेच जाणवले की मी खरी दीन आहे "त्या"च्या जवळ राहूनही "त्या"च्या प्रेमाला न पाहू शकलेली,"त्या"च्या ठायी ठाम विश्वास न ठेऊ शकणारी "त्या" ला वारंवार पाहूनही न गवसू शकलेली मीच खरी नेत्रहीन आहे...खर्‍या तर ह्या सार्‍याचीच मलाच जास्त, अत्यंत निकडीची जरुरी आहे.....

                                                                         

बापूराया अनंत वेळा अंबज्ञ आहे....अनिरुद्धा तुझा मी किती ऋणी झालो ...अनिरुद्धा तुझा मी किती ऋणी झालो...अनिरुद्धा तुझा मी किती ऋणी झालो... प्रत्येक श्रद्धावानाला कोल्हापूर वैद्यकीय आणि आरोग्य शिबीर २०१८ - प्रेम-आनंद, भक्ति, सेवेचा एकमेवाद्वितीय त्रिवेणी संगम हा अनुभव , ही आयुष्याची अत्यंत दुर्मिळ शिदोरी बापूकृपेने लाभो हीच "त्या"च्या चरणी प्रार्थना...
आद्यपिपांच्याच शब्दांत मागायचे तर ..
सुकले जरी रोप माझे समिधाच व्हाव्या रे तुझ्यासाठी सर्व माझे माझ्यासाठे तूच रे....

हे खर्‍या अर्थाने जगता येवो...

अंबज्ञ,अंबज्ञ,अंबज्ञ !!!!
नाथसंविध् ,  नाथसंविध् , नाथसंविध्  !!!

चीन भारतावर वॉटर वॉर लादू पाहत आहे का?

File image of China's Three Gorges Dam. Reuters

दैनिक प्रत्यक्षच्या २० ऑगस्ट २०१७ च्या अंकातील "भारतातील महापुरामागे चीनचे कटकारस्थान - सामरिक विश्लेषकांचा आरोप " हे पहिल्याच पानावरील वृत्त वाचले आणि बुध्दी चक्रावून गेली. "डोकलाम" प्रश्न सहजासहजी सुटण्याची  दुरान्वये शक्यता दिसत नाही, भारत तर आपले सैन्य तसूभर माघारी घेण्यास तयार नाही, राजनैतिक चर्चेचा भारताने दिलेला प्रस्ताव आपणच धुडकावून लावला आहे त्यामुळे ती संधी आपणच गमावली आहे आणि आता आपल्या साम्राज्य विस्ताराच्या स्वप्नाला सुरूंग लावून भारत चंगलीच खिंडारे पाडीत आहे, आपला शेजारील शत्रू राष्ट्रांना धमकाविण्याचा मनसुबाही त्याने विफल ठरत आहे आणि आपली आंतरराष्ट्रीय पातळीवर चांगलीच नाचक्की होऊ शकते ह्या  न्युनगंडाने ग्रासलेला चीन दिवसेंदिवस नवनवीन क्लुप्त्या लढवून भारताला नामोहरम करण्याची एकही संधी सोडीत नाही असे दिसत आहे. मानसिक दबावतंत्र वापरूनही ना भारत द्बत आहे ना भारताचे नागरिक हे पाहून तर चीन आता इरेलाच पेटला आहे जणू ! त्यातील एक भाग म्हणून १५ ऑगस्ट ह्या भारताच्या स्वातंत्र्य दिवशी भारतीय जनता स्वातंत्र्य्दिन साजरा करीत असताना बेसावध असेल असे समजून चीनच्या सैन्याने लडाखच्या पॅंन्गॉंग सरोवराजवळील भारतीय हद्दीत घुसखोरी केली. पण डोळ्यांत तेल घालून अहोरात्र  जागता पहारा देणार्‍या आमच्या भारतीय जवानांनी चीनच्या घुसखोरीला कडवे प्रत्युत्तर देऊन  तेही मनसुबे हाणून पाडले. चीनच्या अरेरावीला जराही भारत भीक घालीत नाही हे लक्षात घेऊन आता चीन कुटील नीतीचा अवलंब करून भारतात महापूर आणण्याचे सूत्रबध्द कत कारस्थान रचित असल्याचा सामरिक विश्लेषक आरोप करीत आहेत त्यात नक्कीच तथ्य असावे असे दिसत आहे व त्यामागे तसेच सबळ पुरावेही हाती लागत आहेत .           

जपान मध्ये २०११ साली त्सुनामीचे जे अस्मानी संकट ओढावले होते ते सुरुवातीला निसर्गाचा प्रकोप आहे असे आढळले होते आणि नैसर्गिक आपत्ती म्हणून गणलेही गेले होते , परंतु काही काळाने ही त्सुनामी ही मानव-निर्मीत आपत्ती असू शकल्याचे आरोप व त्यावर रंगलेले वाद वाचनात आले होते. तेव्हा बुध्दीला खरेच कोडे पडले होते की मानव हा विज्ञानाचा वापर वरदान म्हणून करत आहे की तो शाप ठरावा इतक्या अधोगतीला जाऊन त्याचा दुरुपयोग करीत आहे. त्यानंतरही बरेच वेळा येणार्‍या काळात तिसरे महायुध्द कधीही भडकू शकते ह्यावर अनेकांनी आपली मते मांडली होती आणि ह्यात पाण्यावरून युध्द पेटण्याचच्या शक्यता असल्याचे मतप्रवाह ही वाचनात आले होते. सध्याची भारतात आसाम, बिहार, उत्तराखंड, पश्चिम बंगाल ह्या राज्यांमध्ये आलेल्या भयंकर महापुरात होणारी मनुष्यहानी , वित्तहानी पाहता जरी हे निसर्गाचे तांडव आहे असे म्हणावे , तरी त्याच वेळी वास्तव  काही  वेगळ्याच गोष्टींकडे अंगुलीनिर्देश करीत आहे ह्याकडे डोळेखांक करून चालणार नाही.  मानवाचा घात होत असतो अंध;कारातच आणि हा अंध:कार असतो  अज्ञानापोटीच ! तो दूर करण्यासाठीच दैनिक प्रत्यक्ष अविरत परिष्रम घेत आहे. त्यामुळेच  ह्या दुर्लक्षिल्या जाणार्‍या महत्त्वपूर्ण वास्तवाची जाण करून देणार्‍या दैनिक प्रत्यक्ष च्या नागरिकांना सुजाण व  जागरूक बनविण्याच्या कार्याला मनापासून सलाम !

पाणी,अन्न , वस्त्र , निवारा ह्या मानवाच्या अत्यंत मूलभूत गरजा आहेत आणि त्यामुळेच ह्यांचा दुर्भिक्ष्य (अभाव ) म्हणजे जीवन जगण्यावर ओढावलेली आपत्तीच ! सामान्यत: नैसर्गिक आपत्ती (Natural Disasters)  व मानव निर्मित आपत्ती ( Man made disasters) अशा दोन प्रकारांत प्रामुख्याने आपत्तींचे वर्गीकरण होते. वरवर पाहता आसाम, पश्चिम बंगाल, उत्तराखंड, व बिहार मध्ये उद्भवलेली महापूराची परिस्थिती पाहता हा पूर मुसळधार पावसाने आला असावा असा भारतीयांचा समज झाला होता, पण तो किती फोल आहे हे ह्या बातमीच्या वाचनातून प्रकर्षाने जाणवले. यावर्षी देशातील पावसाचे प्रमाण सरासरीपेक्षा पाच टक्क्यांनी कमी आहे आणि विशेष म्हणजे ईशान्य भारतातही पावसाचे प्रमाण वाढलेले नाही. मग हा महापूर आला कसा ? असा साहजिकच प्रश्न उद्भवू शकतो.

चीनच्या ताब्यात असलेल्या तिबेटमधून उगम पावणार्‍या नद्यांचा प्रवाह भारतातून पुढे जातो. या नद्यांवर चीनने लहान - मोठी धरणे , पाण्याशी निगडीत बांधकामे  ( dams, barrages and other water infrastructure ) उभारली आहेत. जेव्हा काश्मीरमधील दहशतवाद्यांच्या कारवाया पाकिस्तानने वाढविल्यानंतर, भारताने पाकिस्तान सोबतच्या "इंडस वॉटर ट्रिटी " (सिंधु जल वाटप )ह्या कराराचे पुनरावलोकन करण्याची शक्यता दर्शविली तेव्हा चीनच्या गळ्यातील कंठमणी असलेल्या पाकिस्तानला वाचविण्यासाठी चीनने भारताला उलटपक्षी ब्रम्हपुत्रा नदीचे पाणी अडविण्याची धमकीही दिली होती. ब्रम्हपुत्रा ही आसाम आणि ईशान्योत्तर राज्यांची जीवन-संजीवनी आहे हे चीन चांगलेच जाणतो, त्यामुळे भारताची गळचेपी करण्यासाठी ब्रम्हपुत्रेचे पाणी अडविण्याचा आडमुठेपणा तेव्हा चीनने धमकीतून उघड केला होता हे आम्हाला विसरून चालणार नाही. त्याच पाण्याचा वापर विपरीत तर्‍हेने करून आता ही चीन भारताला काटशह देऊ पाहत आहे. दुर्दैवाने ब्रम्हपुतेचा उगम हा चीनमधील Yarlung Tsangpo ह्या नदीपासोन होतो व पुढे ती भारतातून व बांग्ला देशातून वाहत जाते. हे जाणून चीनने अतिशय धूर्तपणाने ब्रम्हपुत्रा व इतर नद्यांवर अवाढव्य धरणे बांधून त्यांचे पाणी अडविले आहे. 

                                                                    

             

२०१३ व २०१४ मध्ये  भारत व चीन ह्या दोघांमध्ये झालेल्या द्विपक्षीय कराराप्रमाणे (bilateral MOUs) चीनने भारताला १५ मे ते १५ ऑक्टोबर ह्या काळात दर वर्षी तिबेटमधील ब्रम्हपुत्रा आणि इतर नद्यांच्या वरील प्रवाहावरील  ३ महत्त्वाच्या देखरेख करणार्‍या स्टेशन्सकडून हायड्रोलॉजिकल डेटा ( धरणांमधून किती पाणी नद्यांमध्ये सोडले जाते व तत्स्म माहिती ) देणे बंधनकारक आहे. पण ह्या वर्षी१५ मे पासून असा कोणत्याही स्वरूपाची माहिती चीनने भारताला पुअरविली नाही आहे. परंतु करारचे पालन करणार्‍या भारताने मात्र ह्याची रक्कम नियमाप्रमाणे आधीच चीनला दिली आहे असे सूत्रांच्या माहिती नुसार कळते. 

तसे चीन अनेक वेळा आंतरराष्ट्रीय कायद्यांना आपण मानत नसून, त्याचे पालन करणे चीनला बंधनकारक नाही अशी बेताल वक्तव्ये वारंवार करीत असल्याचेच निदर्शनास येते. त्यामुळे भारत व चीन मधील ह्या द्विपक्षीय करारालाही चीनने झुगारल्याचे नाकारता येत नाही. या उलट भारत मात्र नीती -नियमांचे पालन करून आपल्या शेजारील पाकिस्तान व बांग्लादेश ह्या राष्ट्रांशी झालेल्या पाणी वाटप करारानुसार त्या देशांना आपल्या देशातील नद्यांच्या धरणांवरील हायड्रोलॉगिकल डेटा  पुरविताना कोणतेही मूल्य आकारत नाही अशी माहिती वाचनात आली.

                                                                  

      

दैनिक प्रत्यक्षचे कार्यकारी संपादक डॉ अनिरूध्द जोशी ह्यांनी लिहिलेल्या "तिसरे महायुध्द " ह्या  पुस्तकात त्यांनी महायुध्द म्हणजे काय हे सांगताना असे लिहिले आहे की युध्दाचे उद्दिष्ट शत्रुपक्षाला शरण आणून त्याच्यावर आपली इच्छा लादणे हेच असते. ह्यात त्यांनी ’क्लाओसवेत्ज’ (कार्ल फॉन क्लाओसवेत्ज , १७८० ते १८३१)’ ऑन वॉर ’ ह्या महान ग्रंथाच्या लेखकाचे मत प्रतिपादीत केले आहे -

’ ऑन वॉर ’ च्या सिध्दांतानुसार युध्द म्हणजे आपल्या स्वार्थासाठी शत्रूला आपल्या इच्छेनुसार बलप्रयोगाने वाकविणे, ह्यात दयाळूपणा, सौम्यता, वेळकाढूपणा व नैतिकता ह्यांना जराही स्थान उरत नाही. वाटेल ते करून शत्रुपक्षाचे सामर्थ्य व वैभव पूर्णपणे उध्वस्त करणे, हेच युध्दाचे एकमेव उद्दीष्ट असते.चीनचे सद्य परिस्थितीतील महापुराचे कटकारस्थान हेच दाखवून देत आहे. 

चीनवर भारताने कारवाई केली तर त्यांच्या आर्थिक नाड्या भारतालाही आवळता येतील ह्याचेही भान चीनने अवश्य बाळगावे. तिबेटचा लचका चीनला केवळ भारताच्या मूर्खपणामुळे तोडता आला तेव्हाचा भारत वा १९६२ साली हार मानणारा भारत आणि आताचा भारत व भारताचे बलाढ्य व सामर्थ्यस्थान, जागतिक पातळीवरील भारताचे वाढते वर्चस्व ह्यात जमीन-अस्मानचा फरक आहे हे चीननेही नक्कीच ध्यानात ठेवावे. 

सूचना - 

१.  "तिसरे महायुध्द " हे पुस्तक मराठी , हिंदी व इंग्लिश अशा भाषा मध्यें उपलब्ध आहे -

      http://www.e-aanjaneya.com 

२. `Third World War eBook by Aniruddha D. Joshi - Amazon Kindle Edition
३. हा लेख प्रथम दैनिक प्रत्यक्षच्या ३० ऑगस्ट २०१७ च्या अंकात प्रथम प्रसिध्द्व झाला होता.